Thổ Nhĩ Kỳ là một quốc gia đặc biệt, nơi những giáo lý Hồi giáo nghiêm cẩn đan xen một cách hài hòa với lối sống năng động, cởi mở của phương Tây. Tuy nhiên, đối với du khách đến từ những vùng văn hóa khác, việc hiểu sai hoặc không nắm rõ các quy tắc ứng xử tôn giáo có thể dẫn đến những tình huống khó xử. Bài viết này sẽ cung cấp cho bạn một cái nhìn sâu sắc và thực tế nhất về văn hóa cũng như tôn giáo tại Thổ Nhĩ Kỳ, giúp bạn tự tin hòa mình vào đời sống nơi đây.
1. Thổ Nhĩ Kỳ là một quốc gia Hồi giáo thế tục
Điều đầu tiên cần hiểu là dù khoảng 99% dân số đăng ký tôn giáo là Hồi giáo, nhưng Thổ Nhĩ Kỳ là một nhà nước thế tục. Điều này có nghĩa là luật pháp không dựa trên tôn giáo và mọi người có quyền tự do lựa chọn lối sống của mình. Bạn sẽ thấy ở Istanbul, có những phụ nữ quấn khăn kín mít (Hijab) đi cạnh những cô gái mặc quần short ngắn. Sự đa dạng này là niềm tự hào của người Thổ, nhưng họ vẫn có những giới hạn đỏ mà du khách cần tôn trọng.
2. Quy tắc khi tham quan các nhà thờ Hồi giáo (Camii)
Nhà thờ Hồi giáo là nơi linh thiêng và cũng là những công trình kiến trúc tuyệt mỹ nhất Thổ Nhĩ Kỳ. Để vào tham quan, bạn bắt buộc phải tuân thủ các quy định:
- Trang phục: Nam giới không được mặc quần ngắn trên đầu gối. Phụ nữ cần che vai, che tóc bằng khăn quàng và mặc váy hoặc quần dài đến mắt cá chân. Tại các nhà thờ lớn như Blue Mosque hay Hagia Sophia, thường sẽ có quầy cho mượn khăn và áo choàng miễn phí.
- Tháo giày: Bạn phải tháo giày và để vào các kệ gỗ phía ngoài hoặc đựng trong túi nilon mang theo tay. Phía bên trong nhà thờ thường được trải thảm rất sạch, đây là nơi mọi người quỳ lạy cầu nguyện.
- Giữ yên lặng: Tuyệt đối không cười đùa, nói chuyện lớn tiếng. Tránh đi qua trước mặt những người đang thực hiện nghi lễ cầu nguyện.
- Giờ cầu nguyện: Các nhà thờ thường đóng cửa không đón khách tham quan trong khoảng 30 phút vào các giờ cầu nguyện chính thức (5 lần một ngày), đặc biệt là vào trưa Thứ Sáu.
3. Giao tiếp xã hội và phép lịch sự
Người Thổ Nhĩ Kỳ cực kỳ hiếu khách và coi khách đến nhà (hoặc đến đất nước họ) là “món quà của Thượng đế”.
Lời chào hỏi: Khi gặp mặt, người Thổ thường bắt tay nhau. Những người thân thiết có thể ôm và hôn nhẹ lên hai má. Đối với những người lớn tuổi, cách thể hiện sự kính trọng cao nhất là hôn lên mu bàn tay họ và đưa lên chạm nhẹ vào trán mình.
Cử chỉ cơ thể: Tránh chỉ trỏ bằng ngón tay vào người khác. Việc bắt chéo chân và hướng lòng bàn chân về phía người đối diện được coi là thiếu lịch sự. Ngoài ra, biểu tượng “OK” bằng tay ở Thổ Nhĩ Kỳ đôi khi bị hiểu là một cử chỉ lăng mạ trong một số ngữ cảnh nhất định, vì vậy hãy cẩn trọng.
4. Tháng lễ Ramadan (Ramazan)
Nếu bạn du lịch vào tháng Ramadan (tháng nhịn ăn), nhịp sống của người Thổ sẽ thay đổi một chút. Từ bình minh đến hoàng hôn, nhiều người dân sẽ không ăn, không uống và không hút thuốc. Mặc dù các nhà hàng vẫn mở cửa phục vụ du khách, nhưng bạn nên tránh ăn uống, hút thuốc quá lộ liễu ở những khu vực không phải là quán ăn để thể hiện sự chia sẻ với người bản địa. Ngược lại, vào buổi tối, không khí sẽ cực kỳ náo nhiệt với những bữa tiệc Iftar (xả chay) linh đình, nơi mọi người quây quần bên nhau.
5. Văn hóa ẩm thực và đồ uống
Trà và Cà phê: Mời trà là cách người Thổ mở đầu một câu chuyện. Từ chối một tách trà ngay lập tức có thể bị coi là không thân thiện. Nếu bạn đã uống đủ, hãy để một chiếc thìa nhỏ nằm ngang trên miệng ly để ra hiệu. Cà phê Thổ Nhĩ Kỳ cũng gắn liền với bói toán, sau khi uống xong, người ta thường úp ngược tách xuống đĩa để chờ xem các hình thù từ bã cà phê kể về tương lai.
Đồ uống có cồn: Dù là nước Hồi giáo nhưng Thổ Nhĩ Kỳ có sản xuất rượu và bia. Raki (rượu sư tử) là đồ uống quốc hồn quốc túy. Bạn có thể tìm thấy rượu bia ở hầu hết các nhà hàng tại khu du lịch, nhưng hãy uống một cách có chừng mực và tránh say xỉn nơi công cộng.
Sự am hiểu và tinh tế trong cách ứng xử sẽ giúp bạn mở rộng cánh cửa vào trái tim của người dân Thổ Nhĩ Kỳ. Hãy đến với một tâm thế tôn trọng và cầu thị, bạn sẽ nhận lại được sự đón tiếp nồng hậu và những kỷ niệm vô giá.
